L...Ồ...N VÀ B...U...Ồ...I TRONG CA DAO, TỤC NGỮ VIỆT NAM
L...Ồ...N VÀ B...U...Ồ...I TRONG CA DAO, TỤC NGỮ VIỆT NAM
(PHẦN 1)
Bài viết dưới đây của nhà nghiên cứu trẻ Đỗ Anh Vũ là nội dung trình bày trong buổi thuyết trình “Tìm hiểu sự hoạt động của các yếu tố chỉ sinh thực khí trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao và câu đố của người Việt” đã diễn ra vào chiều thứ bảy 05/09//2015, tại Cà phê Thứ Bảy, 3A, Ngô Quyền, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
"Những từ chỉ sinh thực khí của tiếng Việt xuất hiện khá nhiều trong lời ăn tiếng nói dân gian, điển hình qua vùng ngữ liệu của thành ngữ tục ngữ và ca dao. Từ trước đến nay trong giới Việt ngữ học, chúng được xếp vào bộ phận những từ ngữ mang sắc thái tục, ít được chú ý nghiên cứu và cũng thường bị người ta ngần ngại khi phải đề cập tới.
Bài thuyết trình, đi vào tìm hiểu sự hoạt động của những yếu tố chỉ sinh thực khí trong nguồn ngữ liệu dân gian là thành ngữ, tục ngữ, ca dao và câu đố của người Việt. Qua gần 10 năm khảo sát, diễn giả đã thống kê được con số 158 đơn vị thành ngữ tục ngữ ca dao và 17 đơn vị câu đố có sự xuất hiện của những yếu tố chỉ sinh thực khí từ các cuốn từ điển, các tài liệu văn hoá và tư liệu điền dã cá nhân. Tác giả cũng chỉ ra các hình thức định danh, những cách sử dụng mang tính biểu trưng, ẩn dụ; và đặc sắc hơn cả là những ẩn tầng văn hoá ẩn chứa qua từng con chữ.
Qua khối ngữ liệu này, ta không chỉ bắt gặp những tín ngưỡng / mê tín dân gian, kiến thức dân gian mà còn thấy những tương đồng và khác biệt thú vị khi so sánh với đời sống văn hoá và ngôn ngữ của người phương Tây".
I. Đặt vấn đề
Ngôn ngữ của bất cứ dân tộc nào cũng tồn tại những yếu tố tục. Người ta vẫn thường ngại đề cập đến các yếu tố tục nhưng chính những yếu tố đó mang trong nó những đặc trưng hết sức quan trọng, đại diện cho ngôn ngữ của mỗi cộng đồng. Thứ nhất, đa số các từ tục nằm trong khu vực từ vựng cơ bản của mỗi ngôn ngữ, là một trong những cơ sở để phân định sự độc lập của ngôn ngữ này so với ngôn ngữ khác. Thứ hai, các từ tục góp phần quan trọng thể hiện những đặc trưng, bản sắc văn hóa của mỗi cộng đồng. Trong vùng ngữ cảm của người Việt, các từ tục nằm ở mức độ cao nhất được coi là các từ chỉ bộ phận sinh thực khí của người nam và người nữ. Bài viết này, vì lẽ đó, sẽ đi vào tìm hiểu sự hoạt động của những yếu tố từ vựng này trong kho ngữ liệu khá phong phú là thành ngữ, tục ngữ, ca dao và câu đố của người Việt. Kho tri thức văn hóa dân gian này vẫn được coi là túi khôn của ông cha, chắc chắn sẽ mang trong nó nhiều đặc điểm và biểu hiện thú vị của tiếng Việt cũng như nền văn hóa của cư dân bản địa.
MUA NGAY
II. Nội dung chính
Việc thống kê trong nhiều tuyển tập thành ngữ tục ngữ và ca dao của người Việt, các tài liệu về văn hóa dân gian và một số tư liệu điền dã khác cho chúng tôi một bảng ngữ liệu gồm 165 câu, được sắp xếp theo trật tự alphabet như sau:
1. Anh em bất nghĩa chi tồn
Anh đánh miếng l.ồ.n em đánh miếng ghe
2 . Ăn cái (máu) l.ồ.n
2. Âm hộ vô mao bần chi tử
3. Ba chiếc sóng cồn, mấy cái lông l.ồ.n rụng sạch
4. Ba cô đi cấy thong dong
Một cô đi giữa l.ồ.n cong mũi cày
5. Bà cốt đánh trống long tong
Nhảy lên nhảy xuống con ong đốt l.ồ.n
6. Bà đội cho chí bà cai, bà nào hay đố chữ cũng l.ồ.n ngoài váy trong
7. Ba mươi sáu cái nõ nường.
Cái để đầu giường cái gối đầu tay
8. Ba con đi chợ long nhong
Một con đi giữa bị ong đốt l.ồ.n
Một con đi chợ mua cồn
Một con ở lại xoa l.ồ.n con kia
9. Ba bà đi chợ đường quai
Vừa đi vừa tỉa lá khoai bưng l.ồ.n
Ba bà đi chợ đường cồn
Vừa đi vừa tỉa lông l.ồ.n bán tram
10. Bịt l.ồ.n lá khoai
11. Bố chồng là lông lợn bạch,
Mẹ chồng là đách lợn lang,
Nàng dâu mới về là Hoàng thái hậu
12. B.u.ồ.i lắm lông mà đòi đóng khố lượt
13. B.u.ồ.i ơi cha tổ thằng b.u.ồ.i
Chịu nhịn chịu nhục mà chui vào l.ồ.n
14. Bướm đồng động cái thì bay
Bướm nhà chạm cái lăn quay ra giường
15. Cha chết không lo, lo trâu méo l.ồ.n
16. Cái buồi thì nuôi cái l.ồ.n cái l.ồ.n thì chôn cái b.u.ồ.i
17. Cậy gần hàng nồi đấm b.u.ồ.i vào niêu
18. Cậy gần hàng nồi đút b.u.ồ.i vào lọ
19. Chẳng đẻ chẳng thương,
Chẳng mất tiền cưới chẳng thương cái đồ
20. Chị em rủ nhau tắm đầm
Của em son đỏ chị thâm thế này
Chị thâm là tại anh mày
Xưa kia chị cũng hạt chay đỏ lòm
21. Chim trời bóp cái chết ngay
Chim nhà mà bóp càng ngày càng to
22. Chim khôn chim ngẩng cao đầu
Bướm khôn bướm đậu vào đầu chim khôn
23. Chồng người vượt lạch rẽ ngòi
Chồng em xó bếp đầu bòi chấm gio
24. Chồng chết còn chửa hết tang
L.ồ.n đà ngáp ngáp như mang cá mè
25. Chồng ướt dái vợ sái răng hàm
26. Chớ mó dái ngựa
27. Chơi với làng Bái dái có ngày mất
28. Chơi no bỏ tro vào đồ
29. Chưa giàu đã lấy buồi làm then cửa
30. Chưa nặn Bụt đã nặn b.u.ồ.i.
31. Có phúc thì l.ồ.n có lông
Vô phúc thì lại sạch không làu làu
32. Có đồ thì cô có chồng.
Có chim sáo sậu có lồng sơn son.
33. Có l.ồ.n thì giữ, buổi ông Chữ hay đi đêm
34. Có cháo đòi chè, có ghe đòi l.ồ.n
36. Coi l.ồ.n vợ hơn cái mả cha
37. Con mày con nuôi không bằng con b.u.ồ.i sinh ra
38. Con trai đen dái, con gái đen đầu
39. Con trai sưng dái, con gái sa đì
40. Con gái mười bảy mười ba
Đêm nằm với mẹ chuột tha mất l.ồ.n
41. Con mẹ bán than l.ồ.n đen thui thủi,
Con mẹ bán củi l.ồ.n trắng như bông,
Con mẹ bán hồng l.ồ.n vàng như nghệ.
42. Còn nợ còn đòi, hết nợ vỗ đếch vỗ đoi mà về
43. Cô lô cô lốc, một nghìn gánh ốc đổ vào l.ồ.n cô
44. Cơm no cò đói
45. Cơm ăn mỗi bữa một niêu/Tội gì bắt ốc cho rêu bám l.ồ.n
46. Cơm nhà, cháo chợ, l.ồ.n vợ, nước sông
47. Cùng một nhà l.ồ.n bà l.ồ.n cháu
48. Của l.ồ.n l.ồ.n đòi, của b.u.ồ.i b.u.ồ.i quên
49. Dạ vâng trước mặt trật cặc sau lung
50. Dán bùa l.ồ.n mèo
51. Dài như l.ồ.n nai xuống dốc
52. Dài như cặc ngựa
53. Dân ngu cu đen, ăn cơm không biết trở đầu đũa
54. Dập cái thè le
55. Dù ai trăm khéo ngàn khôn
Đi tè cũng để cái l.ồ.n tô hô
56. Dù cho trăm khéo ngàn khôn
Vấp phải thần l.ồ.n xuống dốc không phanh
57. Đàn ông tập trống tập kèn
Đàn bà tập đ.ụ. cho quen cái l.ồ.n
58. Đánh đề không lộn ăn l.ồ.n trẻ con
59. Đánh đĩ lại gặp năm toi b.u.ồ.i
60. Đầu b.u.ồ.i cuốn giẻ
61. Đẻ con khôn mát l.ồ.n rười rượi, đẻ con dại thảm hại cả cái l.ồ.n
62. Đẻ con phải biết tính con
Hễ vú gai gạo thì l.ồ.n chớp đông
63. Đẹp như tiên cũng một l.ồ.n hai vú, xấu như cú cũng hai vú một l.ồ.n
64. Đi sau ăn nhau bà đẻ, ăn giẻ chùi trôn, ăn l.ồ.n chấm muối
65. Đi biển lâu l.ồ.n trâu cũng thích
66. Đỏ như đếch con khỉ
67. Đồ nhà khó vừa nhọ vừa thâm
68. Được cái l.ồ.n xỏ bỏ cái l.ồ.n chui
69. Gà lấm lưng, chó sưng đồ
70. Gà Lộn Tó vó Vạn Đồn l.ồ.n Cổ Am cặc Hành Thiện.
71. Gái đâu có gái lạ đời
Chỉ còn có một ông trời không chim
72. Ghét ai cũng chửi mặt l.ồ.n
Lên giường ngó thấy lỗ trôn là thèm
73. Già dái non hột
74. Giập dái rái cầu
75. Giữ dao phải giữ lấy chuôi
Giữ chồng phải giữ cái b.u.ồ.i của anh
76. Giữ được đằng trôn, đằng l.ồ.n quạ mổ
77. Học thì dốt l.ồ.n tốt thì muốn
78. Hong hóng như l.ồ.n chực cưới
79. Khổ vì l.ồ.n
80. Khít khìn khịt như l.ồ.n phò bị lậu
81. Khôn thì ăn cháo ăn chè
Dại thì ăn đếch ăn đác ăn ghe cái l.ồ.n
82. Làm đĩ chẳng đắt mắng đếch không thiêng,
mắng con láng giềng sao mày dữ vía
83. Lạnh (Giá) như l.ồ.n ma
84. Lẹo thẹo như mèo cháy l.ồ.n
85. Lì lì như đì hàng thịt
86. Lo co đầu gối lo rối lông l.ồ.n
87. Lỗ tiền chôn không bằng l.ồ.n con heo nái
88. L.ồ.n tao tao vỗ tao chơi
Sao mày lại cứng con buồi mày lên
89. L.ồ.n cô hàng cá còn nhẵn hơn má anh hàng hương
90. L.ồ.n lá tre, buồi xe điếu
91. L.ồ.n lá vông, buồi tông cán
92. L.ồ.n nào mà chẳng có lông
Buồi nào mà chẳng muốn tông vào l.ồ.n
93. L.ồ.n ơi tao khổ vì l.ồ.n
Vì mày có lỗ mày chôn đầu buồi
94. L.ồ.n này l.ồ.n chẳng sợ ai
Sợ thằng say rượu đụ dai đau l.ồ.n
95. L.ồ.n em như thể l.ồ.n bò
Để cho trẻ nhỏ làm lò nướng khoai
96. L.ồ.n Hà Bắc c.ặ.c Hải Hưng
97. L.ồ,n tốt vì lụa, lúa tốt vì phân, chân tốt vì hài, tai tốt vì hoãn
98. L.ồ.n tù c.ặ.c lính
99. L.ồ.n bà bà tưởng l.ồ.n ai
Bà cho ông Lý mượn hai tháng liền
100. L.ồ.n Cổ Am, cam Đồng Dụ, vú Đồ Sơn.
101. L.ồ.n lá vông chồng trông chồng chạy,
L.ồ.n lá mít chồng hít chồng ngửi,
L.ồ.n lá tre chồng đe chồng đánh
102. L.ồ.n chằng ghế đá, l.ồn vá xe hơi
103. L.ồ.n ơi cha tổ cái l.ồ.n
Chịu nhục chịu nhịn mà chôn thằng buồi
104. L.ồ.n lá mít, đít lồng bàn
105. L.ồ.n gái Xuân Mai, buồi trai nghĩa vụ
106. L.ồ.n vàng đách ngọc má nu ni
107. Lưỡi không xương nhiều đường lắt léo,
L.ồ.n không cạp l.ồ.n méo làm ba (tứ phương)
108. Ma bắt hồn thần l.ồ.n bắt vía
109. Mẹ để đồ thì mát, con để đồ vừa phát vừa đánh
110. May hơn khôn lớn l.ồ.n hơn đẹp
111. Mặt thiếu nhi l.ồ.n Từ Hy thái hậu
112. Mặt l.ồ.n tâm hồn chó dại
113. Mất tiền thật, phết l.ồ.n mo
114. Mô phạm tiên sinh quần dính đít
Bù xu tiểu tử khố cong buồi
115. Mông Phụ dệt vải thâm trôn
Đồng Sàng buôn bán trắng l.ồ.n chai vai
116. Một trăm ông chú chẳng bằng cái hĩm bà cô
117. Một cầu dập dái rái mọi cầu
118. Một trăm con gái không bằng hòn dái con trai
119. Mù u ba lá mù u
Vợ chồng cãi lộn con c.u giải hòa
120. Nghĩ lại thì dái chẳng còn
121. Người dại hở l., người khôn đỏ mặt
122. Nếu không hiểu rõ con c.u
Đọc vạn quyển sách vẫn ngu như bò
123. Nhăn nhở như l.ồ.n lở sơn
124. Như cái đầu buồi
125. Như con c.ặ.c
126. Như cái l.ồ.n
127. Những cô má đỏ hồng hồng
Nước l.ồ.n tát mấy gầu sòng cho vơi
Lại kia mấy ả mi dài
Lông l.ồ.n đốt được một vài thúng tro
Những cô lưng thắt tò vò
L.ồ.n kia có thể chở đò sang ngang
128. Nhiều phân tốt lúa, nhiều lụa tốt l.ồ.n
129. Nứng c.ặ.c thì vặc đến nhà
L.ồ.n còn đau mắt không ra đến ngoài
130. Nước đến trôn l.ồ.n mới nhảy.
131. Nước nóng đổ lọ bình vôi
Tôi ngồi tôi nghĩ bố tôi, tôi buồn
Bố tôi dở dại dở khôn
Say mê cái l.ồ.n bỏ mẹ con tôi
132. Qua sông đấm bòi vào song
133. Quan không lành mắng giành không trơn,
L.ồ.n không lành mắng quanh hàng xóm
134. Ra đường chẳng biết ai nói thế nào,
Về nhà lấy thớt lấy dao băm l.ồ.n
135. Ra đường sợ nhất Min khơ
Về nhà sợ nhất vợ sờ vào c.h.i.m
Khôn hồn thì hãy nằm im
Giả vờ say rượu thì chim mới bền
136. Sáng trăng vằng vặc
Vác c.ặ.c đi chơi
Gặp đàn vịt trời
Giương cung anh bắn
Gặp cô yếm thắm
Đội gạo lên chùa
Thò tay bóp v.ú…
“…Khoan khoan đã chú
Đổ thúng gạo tôi…”
137. Sao bì được phấn với vôi
So l.ồ.n con đĩ với môi thợ kèn
138. Sờ l. béo, đ.é.o l. gầy
139. Sồn sồn như l.ồ.n gặp lá han
140. Sồn sồn như chó cắn l.ồ.n
141. Sướng vãi l.ồ.n
142. Sướng con c.u mù con mắt
143. Tế yêu â.m h.ộ đại
144. Thăm nhau phải đến đêm hôm.
Rảnh rang nói chuyện c.ặ.c l.ồ.n mới vui.
145. Thấy đua thì cũng đua đòi
Thấy tỉa lông nách cũng soi lông l.ồ.n
146. Tiền ít mà đòi hít l.ồ.n thơm
147. To đầu mà dại nhỏ d.á.i mà khôn
148. Tối như â.m h.ộ
149. Trai thấy l.ồ.n lạ như quạ thấy gà con
150. Trai thích chè đặc gái thích c.ặ.c dài
151. Trai sờ d.á.i gái sờ l.ồ.n
152. Trân trân như l.ồ.n trần không váy
153. Trân trân như l.ồ.n trần nước sôi
154. Trên trời có ông sao rua
L.ồ.n em tua tủa có thua chi nào
155. Trong l.ồ.n gì đẹp bằng le
Ngoài l.ồ.n đẹp nhất cái khe cạnh đùi
156. Tự tay bóp dái
157. Uống rượu ngồi dai d.á.i mài xuống đất
158. Vãi cả l.ồ.n
159. Văn chương chữ nghĩa bề bề
Thần l.ồ.n ám ảnh cũng mê mẩn người
160. Việc thì bỏ c.ặ.c lõ thì theo.
161. Vợ tôi nửa tỉnh nửa mơ
Đêm nằm nó bảo dí thơ vào l.ồ.n
Vợ tôi nửa dại nửa khôn
Đêm nằm nó bảo dí l.ồ.n vào thơ
162. Xa như b.u.ồ.i giời
163. Xót lòng mẹ góa con côi,
Kiếm ăn lần hồi l.ồ.n lớn bằng mo
164. Xờm xỡm như l.ồ.n vỡ đóng đai
165. Yêu nhau hai cái nõ nường
(Còn nữa)


Nhận xét
Đăng nhận xét